بروز عوارض گوارشی مانند یبوست بعد از عمل بینی می تواند این دوره را برای بیمار با ناراحتی و دردسرهای پیش بینی نشده همراه کند . بسیاری از افراد تمام تمرکز خود را بر روی فرم ظاهری بینی و نحوه تعویض چسب معطوف می کنند و از تغییرات دستگاه گوارش غافل می شوند . کند شدن روند اجابت مزاج در روزهای نخست بعد از عمل بینی نه تنها حس ناخوشایند سنگینی ایجاد می کند ، بلکه پیامدهای ناشی از آن نظیر فشار آوردن به بدن می تواند بر جریان خون سر و صورت تاثیر بگذارد . شناخت علل ایجاد این اختلال و به کارگیری تدابیر استاندارد تغذیه ای و دارویی ، به سپری شدن بدون دغدغه دوران بهبودی کمک می کند . در ادامه عوامل پیدایش و راهکارهای اصولی کنترل این مشکل را بررسی می کنیم .
چرا بعد از جراحی بینی دچار یبوست می شویم ؟
اثرات داروهای بیهوشی بر عملکرد دستگاه گوارش
داروهای بیهوشی عمومی و آرام بخش های به کار رفته در حین عمل بر سیستم عصبی اثر می گذارند و به طور موقت فعالیت معده و روده ها را کند می کنند . با بازگشت هوشیاری کامل ، ریتم طبیعی انقباضات دیواره روده بلافاصله برقرار نمی شود و بازگشت حرکات دستگاه گوارش به سطح اولیه معمولا به چند ساعت تا چند روز زمان احتیاج دارد .
نقش مسکن ها (اوپیوئیدها)
داروهای ضددرد مخدر مانند استامینوفن کدئین که برای مدیریت دردهای پس از عمل تجویز می شوند ، از عوامل اصلی بروز خشکی مزاج هستند . اوپیوئیدها با اتصال به گیرنده های روده ، حرکات پیش برنده مدفوع را کاهش می دهند ، میزان جذب آب محتویات روده را بالا می برند و حجم ترشحات گوارشی را کم می کنند . مجموع این عوامل باعث سفت شدن بافت مدفوع و تاخیر در دفع می شود .
تغییر در الگوهای غذایی و کاهش دریافت آب
در روزهای ابتدایی به علت پانسمان زیر بینی و محدودیت در جویدن غذاهای سفت ، الگوی تغذیه بیمار به غذاهای نرم یا رقیق تغییر می کند . این تغییرات اگر با دریافت ناکافی مایعات و فیبر همراه باشد ، حجم مدفوع را کاهش داده و روند دفع را با کندی مواجه می سازد .
بی تحرکی و استراحت طولانی مدت
اگرچه استراحت برای ترمیم بافت ها ضروری است ، اما بی تحرکی مفرط اثر منفی بر کارکرد روده ها دارد . فعالیت بدنی محرک طبیعی حرکات دودی است و ماندن مداوم در بستر می تواند سرعت انتقال مواد در روده را به شکل چشمگیری پایین بیاورد .
اثرات فشار هنگام دفع بر روند بهبودی بینی
تلاش برای دفع مدفوع سفت و زور زدن شدید ، فشار داخل شکم و به دنبال آن فشار سر و گردن را به صورت ناگهانی بالا می برد که در اصطلاح پزشکی مانور والسالوا نام دارد . در روزهای نخست که رگ های ظریف داخل بینی و لبه های بافت جراحی شده در مرحله اولیه اتصال و جوش خوردن هستند ، این افزایش ناگهانی می تواند احتمال وقوع خونریزی را بالا ببرد .
علاوه بر خطر تحریک خونریزی ، اعمال فشار مکرر در هنگام دفع می تواند موجب تشدید موقت تورم ، احساس فشار یا ضربان در سر و ماندگاری بیشتر کبودی اطراف چشم ها شود . از این رو ، کنترل بافت مدفوع و پرهیز از وارد آوردن فشار از اصول مهم مراقبت پس از رینوپلاستی به شمار می رود .
تدابیر غذایی استاندارد برای بهبود کارکرد روده
- افزایش تدریجی فیبر با غذاهای نرم : استفاده از سبزیجات پخته ، غلات سبوس دار نرم مانند جو پرک و سوپ های غنی از فیبر به همراه مصرف آب کافی ، حجم مدفوع را تنظیم می کند .
- استفاده از میوه های ملین : میوه هایی مانند آلو ، انجیر یا گلابی و آب آن ها به دلیل دارا بودن فیبر محلول و ترکیباتی مانند سوربیتول ، می توانند به عنوان بخشی از یک رژیم غذایی متعادل به روان تر شدن دفع کمک نمایند .
- پرهیز از رژیم های بسیار کم فیبر : استفاده مفرط از غذاهای فرآوری شده و بدون فیبر روند هضم را کند می سازد ؛ بهتر است تغذیه بعد از عمل بینی با حفظ قوام نرم خوراکی ها رعایت شود .
- مصرف روغن های گیاهی خوراکی : افزودن مقادیر متعادل روغن زیتون به غذاهای روزمره می تواند در کنار سایر عوامل غذایی ، به حفظ تعادل گوارشی در دوره نقاهت کمک کند .
دارو هایی برای یبوست بعد از جراحی
انتخاب داروی مناسب برای رفع یبوست به شدت علائم ، وضعیت بالینی بیمار و داروهای مسکن همزمان بستگی دارد و نباید به شکل خودسرانه انجام شود . در مواردی که یبوست ناشی از مصرف اوپیوئیدها است ، تیم پزشکی ممکن است از ابتدا یک رژیم پیشگیرانه شامل ترکیبات ملین اسمزی نظیر پلی اتیلن گلیکول یا لاکتولوز را توصیه کند . این داروها با حفظ آب در لومن روده ، قوام مدفوع را نرم تر می سازند .
در شرایط خاص و با ارزیابی پزشک ، ممکن است از ملین های محرک کوتاه مدت مانند بیزاکودیل یا فرآورده های استاندارد برگ سنا برای برانگیختن انقباضات روده ای استفاده شود ، هرچند این ترکیبات گاهی همراه با کرامپ های شکمی هستند . همچنین در مواقعی که مدفوع سفت در بخش انتهایی رکتوم تجمع یافته باشد ، استفاده از شیاف هایی مانند گلیسیرین می تواند به عنوان درمان کمکی مد نظر قرار گیرد . استفاده از روش هایی نظیر تنقیه به دلیل خطراتی همچون آسیب به مخاط روده و برهم خوردن تعادل الکترولیت ها ، مطلقا بدون نظارت پزشک مجاز نیست .
✏️ برای مشاوره جراحی بینی ، از پزشک متخصص فرم زیر را پر کرده و ارسال بفرمایید✏️
تحرک سبک زندگی جهت تسهیل اجابت مزاج
- پیاده روی کوتاه در محیط منزل : تحرک زودهنگام و راه رفتن آرام به فعال شدن حرکات فیزیولوژیک دستگاه گوارش کمک می کند .
- استفاده از توالت فرنگی : این وضعیت باعث کاهش فشار به ناحیه شکم می شود و مانع از زور زدن شدید حین دفع می گردد .
- پاسخ به موقع به احساس دفع : تاخیر در اجابت مزاج باعث افزایش بازجذب آب در روده و خشک تر شدن مدفوع می شود .
- مصرف مایعات کافی در طول شبانه روز : دریافت مداوم آب و نوشیدنی های سالم مایع مورد نیاز روده ها را تامین می نماید .
چه زمانی یبوست بعد از عمل نیازمند بررسی پزشکی است ؟
تغییر الگوی دفع تا چند روز پس از عمل به خصوص در صورت مصرف مسکن ها امری شایع است و به تنهایی نشانه خطرناکی محسوب نمی شود . با این حال ، اگر این اختلال با نشانه های دیگری مانند ناتوانی در دفع گاز ، اتساع و سفت شدن قابل توجه شکم ، احساس درد شدید و رو به افزایش در ناحیه گوارش ، یا بروز تهوع مداوم و استفراغ همراه شود ، نیازمند ارزیابی فوری است . این علائم ممکن است نشان دهنده بروز مشکلاتی فراتر از یک یبوست معمولی ، نظیر ایلئوس پس از جراحی یا انسداد روده باشند و باید فورا توسط جراح یا پزشک معالج تحت بررسی دقیق بالینی قرار گیرند .
