در داخل جمجمه حفره های هوایی به نام سینوس های پارانازال قرار داشته و به درون بینی راه دارند. چنانچه بافت نرم موجود در داخل حفره های بینی به طور غیرطبیعی رشد نمانید این حفره ها را مسدود کرده و مشکلاتی را برای فرد ایجاد خواهد نمود. پولیپ بینی نامی است که به این بافت های غیرطبیعی اطلاق می شود. این عارضه را می توان با انجام یک جراحی بینی از بین برد. لازم به ذکر است که چون میان چشم و بینی چند عدد حفره سینوسی وجود دارد لذا ممکن است پولیپ نیز به صورت تکی نبوده و به صورت چندگانه رشد نماید.
علل ایجاد پولیپ بینی چیست؟
تا به امروز دلیل مشخصی برای ایجاد پولیپ در بینی افراد مشخص نشده است با این حال برخی متخصصان عفونت سینوسی و برخی دیگر حساسیت به برخی مواد موجود در اتمسفر را دلیل ایجاد این عارضه در افراد می دانند.
نشانه های پولیپ بینی چیست؟
- تنفس دهانی : پولیپ موجب انسداد راه تنفسی افراد و مانع نفس کشیدن از راه بینی می شود لذا فرد ناچار به تنفس از طریق دهان خواهد بود.
- کاهش قدرت بویایی
- قابل مشاهده : در برخی موارد پولیپ ها به اندازه ای متورم می شوند که به راحتی از داخل سوراخ های بینی قابل دیدن می باشند.
چه افرادی در خطر ابتلا به پولیپ بینی هستند؟
- کودکان : کودکانی که دارای بیماری های زمینه ای مانند سینوزیت مزمن ، آسم ، زکام و مشکلات تنفسی هستند بیشتر از سایر کودکان در خطر ابتلا به پولیپ هستند.
- افراد میانسال : پولیپ معمولا در بزرگسالی و در سنین بالای 40 سال شایع می باشد.
- خانم ها : طبق آمار و تحقیقات انجام شده می توان گفت احتمال ابتلا به پولیپ در زنان بیشتر از آقایان می باشد.
راه های تشخیص پولیپ بینی
بینی به عنوان یکی از حساس ترین اعضای صورت ، عهده دار تشخیص بو ها ، رد و بدل کردن اکسیژن به ریه ها و همچنین تهویه آن و غیره می باشد. بنابراین به وجود آمدن هر گونه مشکل در این ناحیه موجب بروز اختلال در روند تنفس می شود. پولیپ یکی از عوامل مشکل ساز بینی می باشد.
زائده های بینی قبل از بزرگ شدن هیچ نوع نشانه و علائمی ندارند. اما به طور کل می توان گفت بارز ترین علائم وجود آن انسداد مجرای تنفس می باشد که سبب خشک شدن حلق در زمان استراحت خواهد شد. این روند در صورتی که ادامه دار باشد موجب تحریک گلو و ایجاد حس ناخوشایند خواهد شد. پس از بروز این علائم و مراجعه به پزشک متخصص ، پزشک با یک معاینه ساده قادر به شناسایی آن می باشد.
لازم به ذکر است که برخی از افراد به دلیل متورم شدن شاخک های بینی به اشتباه فکر می کنند که به پولیپ مبتلا شده اند در حالی که پس از انجام معاینات مشخص می شود که اثری از این عارضه در آن ها وجود ندارد.
علائم وجود زائده در بینی
- کاهش قدرت بویایی
- احساس درد در فک بالایی
- آبریزش مداوم بینی
- خرخر های شبانه
- آویزان شدن توده های کوچک از بینی
- احساس درد شدید در قسمت پیشانی
- ایجاد مشکل در روند تنفسی
نحوه درمان پولیپ بینی
جراحی موثرترین روش برای درمان و از بین بردن این عارضه می باشد. پزشک برای انجام این عمل جراحی از ابزاری به نام آندوسکوپ که در قسمت انتهایی خود مجهز به یک دوربین می باشد استفاده کرده و آن را به درون بینی می فرستد؛ با این کار امکان مشاهده درون بینی برای پزشک فراهم می شود.
استفاده از قطره های حاوی کورتیکو استروئیدها و اسپری های بینی از دیگر روش هایی است که پزشکان برای درمان زائده ها بهره می گیرند. البته باید خاطر نشان شد که این روش تنها در از بین بردن پولیپ هایی با اندازه کوچک موثر بوده و تاثیری در درمان پولیپ های بزرگ ندارد.
نکته قابل توجه در رابطه با درمان این عارضه این است که امکان رشد مجدد پولیپ ها پس از چند سال و بعد از جراحی وجود دارد، از همین رو افراد باید مجدداً جهت درمان این عارضه برای جراحی کردن زائده های بینی اقدام نمایند.
تفاوت پولیپ بینی با انحراف تیغه و بزرگی شاخک ها
بسیاری از افراد گرفتگی مداوم مجرای تنفسی را با پولیپ بینی اشتباه می گیرند ، در حالی که این مشکلات از نظر منشا کاملا با یکدیگر تفاوت دارند . انحراف تیغه بینی ناشی از کجی یا انحراف استخوان و غضروف سپتوم میانی است که مجرا را مسدود می کند . در مقابل ، بزرگی شاخک های بینی ( هایپرتروفی توربینیت ها ) مربوط به متورم شدن بافت های طبیعی داخل مجاری در اثر آلرژی یا عفونت های مزمن است . پولیپ ها بر خلاف این دو مورد ، توده هایی نرم ، بی درد و غیرسرطانی با ظاهر شبیه به حبه های انگور هستند که از مخاط ملتهب سینوس ها سرچشمه می گیرند . تشخیص این اختلالات صرفا از طریق معاینه تخصصی با آندوسکوپ و بررسی سی تی اسکن توسط پزشک امکان پذیر است .
عوامل موثر بر عود پولیپ و روش های کنترل آن
پولیپ های بینی به دلیل ماهیت التهابی مخاط سینوس ها ممکن است در برخی بیماران پس از گذشت مدتی مجددا رشد کنند . کنترل طولانی مدت این وضعیت نیازمند مدیریت اصولی عوامل محرک است :
- کنترل دقیق آلرژی های تنفسی : مدیریت حساسیت های فصلی ، گرد و غبار و قارچ ها تحت نظر پزشک مانع از فعال شدن التهاب مزمن در بافت مخاط می شود .
- پرهیز از مصرف خودسرانه مسکن های ضدالتهابی : در مبتلایان به بیماری های حساسیتی خاص مانند سندرم عدم تحمل آسپرین ، مصرف داروهایی نظیر ایبوپروفن می تواند محرک رشد مجدد پولیپ ها باشد .
- دوری از آلاینده ها و بخارات شیمیایی : اجتناب از دود سیگار ، شوینده های تند اسیدی و هوای به شدت آلوده از تحریک و تورم پوشش داخل سینوس ها جلوگیری می کند .
- مصرف منظم داروهای ضدالتهاب موضعی : استفاده دوره ای از اسپری های استروئیدی با دوز تجویزی متخصص به حفظ سلامت بافت ها و پیشگیری از تشکیل توده های جدید کمک می نماید .
جراحی پولیپ ( پولیپکتومی ) با جراحی زیبایی بینی به صورت همزمان
متقاضیانی که علاوه بر تمایل به اصلاح فرم ظاهری چهره از انسداد تنفسی و گرفتگی ناشی از توده های پولیپ رنج می برند ، می توانند درمان درمانی و زیبایی را در یک نوبت پیگیری کنند . در این رویکرد ترکیبی ، جراح ابتدا از طریق جراحی آندوسکوپی سینوس مجاری مسدود را کاملا باز کرده و ترشحات و پولیپ ها را تخلیه می نماید و سپس در همان جلسه به انجام مراحل جراحی زیبایی بینی ( رینوپلاستی ) برای اصلاح استخوان ها و غضروف ها می پردازد . انجام هم زمان این پروسیجرها باعث می شود بیمار صرفا یک بار بیهوشی و دوره نقاهت را تجربه کند و به صورت همزمان از زیبایی ظاهری و تنفس بدون مانع بهره مند شود .
